Dzwony z Kolegiaty pw. św. Michała w Lublinie

Dzwon Michał
został ufundowany przez Jana Fryderyka na Kodniu Sapiehę, kanclerza Wielkiego Księstwa Litewskiego jako wotum za uzdrowienie. Według informacji archiwalnych odlano go około 1735 roku. Wymiary dzwonu: wysokość całkowita 85 cm, średnica 85 cm, wysokość korony 70 cm. Na korpusie w medalionie znajduje się przedstawienie Św. Michała zabijającego smoka. W górnej części korpusu umieszczony jest fryz z liści akantu. Na dzwonie nie zostały umieszczone żadne inskrypcje. Dzwon prawdopodobnie do 1810 roku funkcjonował na wieży kolegiaty Św. Michała. Nie wiadomo, w którym roku został przeniesiony do katedry, ściślej zawisł w Wieży Trynitarskiej.

Oprócz dzwonu Św. Michała po zamknięciu kościoła kolegiackiego Katedra otrzymała jeszcze dwa dzwony: jeden zwany Rafałem, drugi Gabrielem. Pierwszy ozdobiony plakietką z przedstawieniem trzech postaci miał 13 stóp obwodu u dołu, pochodził z 1634 roku. Drugi miał łokieć i 5 cali średnicy i tyleż wysokości.

Historie obu dzwonów obfitują w ciekawe szczegóły. Kilka z nich podaje w książce poświęconej lubelskiej archikatedrze ksiądz Ludwik Zalewski. Mianowicie w roku 1873 zauważono, że “dzwon Św. Rafała średni na Wieży Trynitarskiej (...) mający tak piękny i donośny głos, obecnie tylko klekoce”. Było to skutkiem pęknięcia. W jesieni tegoż roku dzwon zdjęto z wieży. Ważył 2270 funtów. Na placu katedralnym wykonano piec i odbyła się uroczystość przelania dzwonu. Dokonała go firma Zwolińskiego z Warszawy. Kształt, przedstawienie na plakietce i łaciński napis skopiowano, dodając jedynie informację: “Lał Zwoliński z Warszawy r. 1873”.

Drugi z dzwonów - Gabriel również został przelany. Otrzymał wtedy imiona Ludwik Mikołaj. Pierwotnie odlany w 1770 roku w pracowni ludwisarskiej kurlandczyka Karola Gotfryda Antoniego Gedarisa, z nieznanej fundacji. Znajdował się w Wieży Trynitarskiej do 10 VII 1915 roku kiedy dekretem Gubernatora Rosyjskiego w Lublinie Stieligowa został wywieziony w głąb Rosji gdzie znalazł się w monastyrze w Gudowie. Na wieżę powrócił w 1922 roku rewindykowany na mocy traktatu w Rydze. Na korpusie przedstawienia umieszczone są przedstawienia figuralne Św. Mikołaj i Św. Ludwik. Między fryzami umieszczona jest inskrypcja w języku łacińskim, w koronie sfinksy.

Misterium Dzwonu

Lublinianie zgromadzeni na Placu Po Farze w dniu 29 września 2001 roku pośród ciemności widzieli tylko zarys drewnianej konstrukcji a na niej przedmiot - dzwon Św. Michała, który był bohaterem wieczoru. Organizatorzy uroczystości Muzeum Archidiecezjalne, Ośrodek Brama Grodzka - Teatr NN i radio Lublin chcieli przywrócić pamięć o kościele, który już nie istnieje za pomocą dźwięku jednego z jego dzwonów.

Przechodząc obok Placu Po Farze niewielu z nas ma w myślach fakt, iż w miejscu tym przez blisko siedem wieków stała najważniejsza świątynia miasta Lublina, o której w dziele poświęconym lubelskim kościołom ks. Ambroży Wadowski pisał: Ulubioną i uprzywilejowaną świątynią, w której murach, ołtarzach, obrazach, naczyniach świętych, bogatych ubiorach kościelnych, pomnikach grobowych, fundacjach i uposażeniach - składał Lublin w ciągu pokoleń i wieków dowody swojej religijności, był kościół Świętego Michała Archanioła, najprzód parafialny, a potem kolegiacki, zwykle starą farą zwany, a przy ulicy Grodzkiej do roku 1854 istniejący.

Dzwon, wokół którego skoncentrowane było wydarzenie, noszący imię patrona kościoła obecnie znajduje się w Wieży Trynitarskiej. Został ufundowany przez Jana Fryderyka na Kodniu Sapiehę, kanclerza Wielkiego Księstwa Litewskiego jako wotum za uzdrowienie. Według informacji archiwalnych odlano go około 1735 roku. Dzwon ma wymiary - wysokość całkowita 85 cm, średnica 85 cm, wysokość korony 70 cm. Na korpusie w medalionie znajduje się przedstawienie Św. Michała zabijającego smoka. W górnej części korpusu umieszczony jest fryz z liści akantu. Na dzwonie nie zostały umieszczone żadne inskrypcje. Dzwon prawdopodobnie do 1810 roku funkcjonował na wieży kolegiaty Św. Michała. Nie wiadomo, w którym roku został przeniesiony do katedry, ściślej zawisł w Wieży Trynitarskiej.

Zupełnie niedawno odkrył go dyrektor Ośrodka "Brama Grodzka - Teatr NN" Tomasz Pietrasiewicz. Po oględzinach przez specjalistów w Firmie Felczyńskich w Przemyślu, wymianie serca i wieszaka dzwon mógł powrócić do życia. Dzięki temu w święto Świętego Michała Archanioła, po niemal 200-letnim rozległ się dźwięk dzwonu dokładnie w miejscu z którego pochodził. Moment uderzenia w dzwon miał znaczenie symboliczne oznajmił Nowe Tysiąclecie dla miasta Lublina a jednocześnie przypomniał o kościele który został zniszczony przez czas.
Uderzenie w dzwon poprzedziło powitanie go przez wszystkie stare dzwony lubelskich kościołów znajdujące się w obrębie Starego Miasta i Śródmieścia:w kościele powizytkowskim, w kościele bernardynów, dzwony klasztoru dominikanów, kościoła Św. ducha, Św. Agnieszki, klasztorze kapucynów wreszcie w cerkwi i kościele Ewangelicko-Augsburskim.

Ponadto organizatorzy zadbali o pamiątkową księgę Dzwonu Świętego Michała, do której w sobotni wieczór i przez cały niedzielny dzień wpisywali się Lublinianie uderzający w dzwon.
Przeczytaj materiały z Misterium Dzwonu 2001.

Po 2001 roku Misteria Dzwonu odbywały się w: 2004, 2005, 2006 roku.