Gmina Żydowska Warszawska, Filia Lubelska (od 2004 roku)


Historia budynku
Inicjatywa założenia w Lublinie wyższej szkoły talmudycznej powstała na zjeździe Żydów ortodoksyjnych w Wiedniu. Inicjatorem budowy był Meir Szapiro, który datki na budowę uczelni zbierał na całym świecie. Działkę pod budowę ofiarował lubelski przemysłowiec Samuel Eichenbaum.

Budynek zaprojektował Agenor Smoluchowski w 1924 roku. Projekt został dostosowany do potrzeb Jesziwy w 1928 roku. Uroczystość wmurowania kamienia węgielnego miała miejsce w 1924 roku. Uroczyste otwarcie nastąpiło 21 czerwca 1930 roku. Pierwszym rektorem był Meir Szapiro.

W czasie II wojny światowej Niemcy urządzili w gmachu Jesziwy szpital.
Jesienią 1945 roku umieszczono tu Wydział Medyczny UMCS (przekształcony następnie w Akademię Medyczną).

  

 

 

 Kalendarium
1924 - projekt budynku wykonany przez Agenora Smoluchowskiego.
22 maja 1924 – wmurowanie kamienia węgielnego

21 czerwca 1930 – otwarcie Wyższej Uczelni Rabinackiej
1934 – śmierć Meira Szapiro
1939-1944 – uruchomienie w budynku szpitala
1945 – budynek przechodzi w ręce Akademii Medycznej
2004 - budynek przejmuje Gmina Wyznaniowa Żydowska w Warszawie.

 
Architekt
Agenor Smoluchowski


Styl
Architektura lat 20-tych XX wieku, z elementami neobaroku i art deco.


Opis budynku
Budynek założony na planie prostokąta, 5-kondygnacyjny, na wysokim przyziemu, z poddaszem mieszkalnym, nakryty dachem pulpitowym. Jest to budynek murowany z cegły.
Wejście główne na osi elewacji frontowej, bezpośrednio za nim główna klatka schodowa, w której znajdują się trzytraktowe schody.
Wejście zaakcentowane balkonem wspartym na czterech parach zdwojonych kolumn.

Front budynku 15-osiowy, symetryczny, 5-kondygnacyjny. Poziome i pionowe podziały elewacji wykonane za pomocą lizen i pólkolumn toskańskich. Na trzecim piętrze, pomiędzy oknami dekoracja w stylu Art Deco.

Zwieńczenie ma formę attyki, dawniej było wypełnione hebrajską inskrypcją z nazwą szkoły.

Budynek wielokrotnie przebudowywany, świadczą o tym między innymi wtórne podziały traktów.


Wnętrze
Wnętrze na wszystkich kondygnacjach trzytraktowe. Komunikację wewnątrz budynku zapewnia główna klatka schodowa i dwie klatki schodowe boczne. Jedna z klatek prowadzi na babiniec.

Aula będąca dawną salą modlitw zajmuje większą część budynku i ma wysokośc dwóch kondygnacji. Aulę wewnątrz obiegają z trzech stron galerie wsparte na kolumnach z głowicami stylizowanymi na głowice korynckie.






Literatura:

Seidman H., Szlakiem nauki talmudycznej, Warszawa 1934.
Sygowski P. (oprac.), Karta ewidencyjna zabytków, Archiwum WUOS, Lublin 1991.