Prozaik, autor wspomnień, nauczyciel, oficer AK. Urodził się 4 lutego 1920 r., zmarł w roku 2007. Należał do lubelskiego pokolenia Kolumbów.

 

Ukończył I Liceum Ogólnokształcące im. Jana Zamoyskiego w Zamościu. W roku 1944 rozpoczął studia na Politechnice Wrocławskiej. Był w gronie pierwszych studentów i absolwentów Wydziału Budownictwa tej uczelni i uzyskał tu tytuł inżyniera. Po studiach wrócił na Lubelszczyznę, gdzie obok pisarstwa zajmował się pracą w szkolnictwie – od 1959 roku pracował w Technikum Budowlanym w Lublinie, a od 1970 – w Wyższej Szkole Inżynierskiej; w latach 70. został również pracownikiem naukowym i wykładowcą Politechniki Lubelskiej.

 

W latach II wojny światowej działał w konspiracji. Już w pierwszych dniach września 1939 roku uczestniczył w obronie Warszawy. W 1943 roku został aresztowany i osadzony w więzieniu na Zamku Lubelskim. Stąd przewieziono go do obozu na Majdanku. Ten okres Tadeusz Czajka wspominał tak:

„Było to 3 listopada 1943 roku. Pośpiesznie przygotowywano głębokie zygzakowate doły zapełnione 18 tysiącami ludzi. Ci ludzie szli spokojnie, matki prowadziły swe dzieci, a potem wszyscy rozbierali się. Tysiące szły spokojnie, tysiące pozostałych tkwiło w miejscu, na polach i milcząco czekało swojej kolejki. (...) Przez głośniki nadawano muzykę taneczną na przemian z żołnierskimi piosenkami. Muzyka mieszała się ze strzałami i krzykiem” (Archiwum Muzeum na Majdanku).

Tu powstał także m.in. wiersz Pantofelek:

Znalazłem pantofelek

taki malutki -

ot, tutaj na drodze

z łaźni.

Jak szłaś, dziecinko, dalej?

Kamieni tyle...

taki ostry żwir...

Przecież nie wiedziałaś

dokąd...

....................

Buciczek prawie nowy...

Na pewno

na wyjazd

mamusia...

....................

O, jaka czerwona plama

....................

Buciczku maleńki,

co ja z tobą zrobię?

Komu zgubę odniosę?

Kogo zapytam?

Słuchajcie kobiety!

Czyje to dziecko?

 

W marcu 1944 roku wraz z grupą więźniów udało mu się uciec z obozu. Po ucieczce włączył się w działania partyzantki lubelskiej. Obozowe wspomnienia stanowią temat literackiego debiutu pisarza – w 1962 roku wydał powieść Czerwone punkty.

 

Więcej o literaturze wojennej T. Czajki>>>

 

Należał do Związku Literatów Polskich. Był również członkiem powstałego 12 listopada 1945 roku Towarzystwa Opieki nad Majdankiem. W ramach działalności TOnM prowadził badania naukowe nad historią byłego hitlerowskiego obozu koncentracyjnego na Majdanku oraz redagował opracowanie Pamięć Majdanka w fotografii (1981).

 

Tadeusz Czajka jest laureatem I nagrody im. Józefa Czechowicza (1966) oraz nagrody literackiej im. Bolesława Prusa (1972)

 

„Prozatorska twórczość Tadeusza Czajki czerpie treści z przeżyć wojennych i złożonych sytuacji psychologicznych współczesności. (…)w refleksyjnych utworach literackich śledzi uwarunkowania współcześnie kształtujących się wartości.”

Czerwony punkt na białym polu (Fluchtpunkt) to dodatkowy, obok numeru obozowego, znak rozpoznawczy, którym oznaczano w hitlerowskich obozach koncentracyjnych więźniów podlegających szczególnemu traktowaniu. Znak ten nosili podejrzani o ucieczkę, osoby zadenuncjowane, a także działacze polityczni wyjątkowo niebezpieczni dla reżimu obozowego. Zastosowane wobec nich środki nadzwyczajne (poddawanie inwigilacji, izolacja) nie osłabiły ich ducha walki.
W obozie na Majdanku „czerwone punkty” przystąpiły do działań mających na celu ochronę godności ludzkiej, do walki o przetrwanie swoje i współtowarzyszy. Przejawiało się to w organizowaniu samopomocy koleżeńskiej, samoobrony psychicznej, w czynnym udziale w pracy obozowych organizacji konspiracyjnych oraz w przygotowaniu zbiorowych ucieczek. W jednej z nich, w marcu 1944 roku, uczestniczył Tadeusz Czajka, autor prezentowanych wspomnień.

„[…] Przedstawione w niej dzieje polskiej rodziny, które we wspomnieniach bohaterów sięgają czasów Powstania Styczniowego, determinują nieustannie najważniejsze dla naszego narodu fakty historyczne, […] aż do roku 1983. Akcja książki toczy się początkowo w Kazachstanie, potem przenosi się na Ukrainę, Białoruś i Lubelszczyznę.

Wszystkie wydarzenia, rozgrywające się w tak rozległej perspektywie czasowej i przestrzennej, zapisują się niezwykle mocno w świadomości rodziny i składają się na swoistą syntezę losu kilku pokoleń Polaków. Interesująca narracja zawiera wiele przemyśleń i refleksji autora, dotyczących godnego życia, bez kłamstw i hipokryzji. Jak zwykle w powieściach Czajki i w tej książce odnajdujemy humor sytuacyjny i dojrzały, niezwykle zmysłowy erotyzm”

[Historia rodzinna, KAW, Lublin 1991.]

 

Twórczość

Opowiadania:

Powieści:

Sny i przebudzenia (1973)

Cień Piotra (1976)

Twój i mój świat (1979)

Rozmowy z Mateuszem (1986)

Historia rodzinna (1991)

Wczasy w Niemczech czyli o tym co łączy i dzieli (1996).

Inne:

Tak to pamiętam, w: Politechnika Wrocławska we wspomnieniach pierwszych absolwentów. Moja droga do Politechniki Wrocławskiej, Wydawnictwo PWr, Wrocław 1991.

Na tropie dojrzałości, w: Politechnika Wrocławska we wspomnieniach pierwszych absolwentów. Spojrzenie na minione lata 1945-1995, Wrocław 1998.

 

Ponadto jest on autorem podręczników i artykułów w prasie lokalnej.

 

 

Elżbieta Zasempa