Władysław Panas
 (1947-2005)
Od końca lat 60. związany z Lublinem, z Katolickim Uniwersytetem Lubelskim. Był literaturoznawcą, specjalistą od twórczości Brunona Schulza i Józefa Czechowicza. Dla kilku pokoleń polonistów KUL stał się Mistrzem.
Przez lata Lublin był dla niego ważnym tematem badawczym. Prowadził inspirujące wykłady, napisał szereg artykułów i książek, które odmieniły głównie spojrzenie na dzieła Brunona Schulza i Józefa Czechowicza.
Miasto jest księgą, może być również miasto wierszem - profesor Panas jako pierwszy zwykł w ten sposób traktować szczególne miasto. Stał się dzięki temu odkrywcą magicznego Lublina i jego wielokulturowości. Pozostawił po sobie kilka wspaniałych tekstów stanowiących niezwykły, swoisty przewodnik po Lublinie.
Był wielkim przyjacielem Ośrodka "Brama Grodzka - Teatr NN", który po śmierci Profesora prowadzi szereg działań mających na celu upamiętnienie postaci profesora Władysława Panasa.
Władysław Ludwik Panas, teoretyk i historyk literatury, urodzony 28 marca 1947 roku, pochodził z Pomorza Zachodniego. Urodził się w Dębicy, w powiecie kołobrzeskim. Maturę zdał w 1966 roku w Liceum Ogólnokształcącym w Kołobrzegu.
Obejrzyj
>>> galerię zdjęć z albumu rodzinnego
Lata studenckie
Studia polonistyczne rozpoczął na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Tam wziął udział w słynnych wydarzeniach marcowych. W marcu 1968 roku brał udział w protestach studenckich - za co został zaraz na drugi dzień aresztowany przez SB. Skazany na dwa miesiące pozbawienia wolności, a potem usunięty z tamtejszego uniwersytetu.
Czytaj
>>> korespondencję z tamtych lat objętą cenzurą
Następnie trafił na studia do Lublina, gdzie podjął dalszą naukę na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim (KUL). Debiutował krytycznym tekstem o poezji Tadeusza Gajcego w czasopiśmie "Polonista". W 1972 roku skończył studia na filologii polskiej, broniąc w 1973 roku pracę magisterską - O koncepcji języka w prozie Brunona Schulza.
W latach 70. współpracował z podziemnym wydawnictwem "Spotkania"
Czytaj więcej
>>> o działalności "Spotkań"
Należał do redakcji "Miesięcy" w czasie formowania się "Solidarności". W stanie wojennym pisał artykuły pod pseudonimami.
Praca dydaktyczna
- 1974 - Zatrudniony jako asystent stażysta przy Katedrze Historii Literatury Polskiej KUL
- 1984 - Obrona pracy doktorskiej W kręgu metody semiotycznej. Literatura-sztuka-kultura
- 1997 - Wydanie rozprawy habilitacyjnej Księga blasku. Traktat o kabale w prozie Brunona Schulza
- 1998 - Tytuł doktora habilitowanego
- 2000 - Kierownik Międzywydziałowego Zakładu Badań nad Literaturą Religijną KUL; nominacja na profesora nadzwyczajnego KUL
- 2000 - 2005 - Redaktor naczelny "Roczników Humanistycznych" KUL
- 2003 - Uzyskuje tytuł profesora zwyczajnego
Dyplom nadania Władysławowi Panasowi stopnia doktora, 1984 r.
|
Dyplom nadania stopnia profesora nauk humanistycznych, 2003 r. |
|
|
Był wieloletnim kierownikiem Katedry Teorii Literatury KUL oraz członkiem m.in.: Towarzystwa Naukowego KUL, Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, Rady Naukowej IBL PAN, Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.
Posłuchaj Wspomnień prof. S. Sawickiego o metodzie pracy prof. Władysława Panasa
Fascynacje naukowe
Posłuchaj Audycja Agaty Koss - Dybały poświęcona pamięci prof. Władysława Panasa
Profesora zajmował nie istniejący już świat dawnej lubelskiej kultury żydowskiej. Był interpretatorem pisarzy pochodzenia żydowskiego. Inspirował się przy tym chasydyzmem oraz mistyczną kabałą.Wyjątkowo przyczynił się do ujawnienia intrygującej historii Bramy Grodzkiej i jej wielokulturowej tradycji. Widział ją jako środek świata i odczytywał jej magiczną przestrzeń, dostrzegając analogie w równych odległościach pomiędzy Bramą Grodzką a Placem Po Farze oraz domem cadyka, na ulicy Szerokiej 28.
Posłuchaj
>>> Władysława Panasa opowiadającego o Szerokiej 28 
Jeden z jego esejów - Oko cadyka - stał się czymś w rodzaju „alternatywnego przewodnika" po mieście. Badacz odczytywał w nim obecną przestrzeń Placu Zamkowego jako swoisty "pępek świata", Axis Mundi, czyli miejsce, gdzie czas zatrzymuje się, w którym siły Dobra i Zła wciąż zmagają się ze sobą. Tak widział przestrzeń po dawnej dzielnicy żydowskiej z niegdysiejszą ważną siedzibą cadyka, Jakuba Izaaka Horowitza, zwanego inaczej "Widzącym z Lublina".
Posłuchaj
>>> wypowiedzi profesora Władysława Panasa o Widzącym z Lublina 
Był animatorem działań na rzecz promowania twórczości w rodzinnym mieście Schulza, gdzie stał się spiritus movens dla powstania Muzeum im. Brunona Schulza oraz Międzynarodowego Festiwalu w Drohobyczu. Zorganizował w Lublinie największą w Polsce sesję naukową i kulturalną w 110. rocznicę urodzin i 60. rocznicę tragicznej śmierci Brunona Schulza. Drohobycz na Ukrainie był mu bliskim miastem, o czym świadczy też jego ostatnia książka.
Posłuchaj
>>> o związkach profesora Władysława Panasa z Drohobyczem 
Interesował się również twórczością Józefa Czechowicza, Zbigniewa Herberta, Leo Lipskiego czy Aleksandra Watta. Literaturoznawcę zajmowała także wielokulturowość, tradycja prawosławna oraz ikona.
Posłuchaj
>>> wypowiedzi profesora o znaczeniu wielokulturowości w historii 
>>> wykładu profesora Władysława Panasa o ikonie 
Nagrody
2003 - Laureat Nagrody Artystycznej Miasta Lublina za upowszechnianie kultury za 2002 rok
2005 - Uzyskał tytuł doctora honoris causa nadany przez Uniwersytet im. Ivana Franki w Drohobyczu
Czytaj
>>> informacje na ten temat z gazety lwowskiej >>> drohobyckiej i >>>lubelskiej
W kręgu metody semiotycznej, Lublin 1991
Pismo i rana. Rzecz o problematyce żydowskiej w literaturze polskiej, Lublin 1996
Księga blasku. Traktat o kabale w prozie Brunona Schulza, Lublin 1997
Bruno od Mesjasza. Rzecz o dwóch ekslibrisach oraz jednym obrazie i kilkudziesięciu rysunkach Brunona Schulza, Lublin 2001
Oko cadyka, Lublin 2004
Tajemnica siódmego anioła. Cztery interpretacje, Lublin 2005
Willa Bianki. Mały przewodnik drohobycki dla przyjaciół, Lublin 2006
Znak kabalistyczny. O "Poemacie" Józefa Czechowicza. Fragmenty, Lublin 2006
Spis pozostałych publikacji profesora Władysława Panasa:
Władysław Panas zmarł 24 stycznia 2005 roku w Lublinie.
Dziękujemy Rodzinie Profesora Władysława Panasa:
żonie Teresie oraz dzieciom: Marcie, Pawłowi i Rafałowi
za pomoc przy powstawaniu strony
oraz za udostępnienie materiałów tekstowych i dokumentów z domowego archiwum.
Opracowanie: Aleksandra Zińczuk
Redakcja:
Tomasz Pietrasiewicz, Aleksandra Zińczuk,
Współpraca:
Dominika Majuk, Karolina Kryczka, Paweł Panas, Piotr Sztajdel
Archiwum Władysława Panasa opracowały:
Marzena Baum - Gruszowska, Wioletta Cabaj
|