Jerzy Kłoczowski

Od 1991 jest dyrektorem Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej. Przewodniczący Polskiego Komitetu ds. UNESCO, członek-założyciel Polskiej Rady Ruchu Europejskiego, przewodniczący Polskiej Komisji Historii Porównawczej Kościołów w Komitecie Nauk Historycznych Polskiej Akademii Nauk, przewodniczący Komitetu Wspólnego UNESCO i Międzynarodowego Komitetu Nauk Historycznych (CISH). Doktor honoris causa paryskiej Sorbony.

Żołnierz Armii Krajowej, uczestnik Powstania Warszawskiego.
Odznaczony Krzyżem Virtuti Militari i Orderem Orła Białego.

Autor i redaktor około 1000 publikacji z zakresu historii i historii kultury.

Pobierz Flash Player'a aby obejrzeć film.

Zainteresowania naukowe prof. Jerzego Kłoczowskiego to przede wszystkim historia chrześcijaństwa w Europie Środkowo-Wschodniej i Polsce, historia średniowiecza w Europie i Polsce, historia społeczno religijna, a także historia kultury polskiej. Wiele miejsca w swoich badaniach poświęca zakonowi dominikanów i jego znaczeniu w historii i kulturze polskiej. Częstym tematem wypowiedzi prof. Kłoczowskiego jest zagadnienie integracji Europy oraz znaczenie Unii Lubelskiej w kontekście dążeń zjednoczeniowych.

EUROPA ŚRODKOWO-WSCHODNIA

Prof. Jerzy Kłoczowski określa Europę Środkowo-Wschodnią mianem Młodszej Europy, którą we wstępie do książki pod tym tytułem definiuje: Młodsza Europa (…) oznacza to co dziś chętnie nazywamy Europą Środkowo-Wschodnią. Trzonem tej Europy pozostają historycznie obszary związane z Polską, Czechami i Węgrami, trzema monarchiami ukształtowanymi w X-XII stuleciu (s. 11).

Swoje badania dotyczące Europy Środkowo-Wschodniej profesor Jerzy Kłoczowski opiera na szerokiej perspektywie ogólnoeuropejskiej, w której Zachód będzie stale obecny jako podstawowy punkt odniesienia, jako obszar, z którego wychodziły bodźce i modele różnie potem przyjmowane czy odrzucane (s. 14). Analiza jest poprzedzona spojrzeniem historycznym: Próbę syntetycznego ukazania Młodszej Europy jako Europy Środkowo-Wschodniej w kręgu chrześcijańskiej cywilizacji średniowiecznej zaczynam od szerokiej panoramy chrystianizacji całego nowego chrześcijaństwa, tego decydującego etapu w formowaniu się Europy, stwarzającego zarazem podstawy późniejszego rozwoju już w nowych ramach cywilizacyjnych (s. 15). Analizie poddane są między innymi rozwój społeczno – gospodarczy, ruchy wspólnotowe, kultury społeczne, pluralizm religijny, świadomość narodowa.

UNIA LUBELSKA
Wydarzeniem z historii Europy Środkowo-Wschodniej, którego szczególne znaczenie w dziejach podkreśla prof. Kłoczowski jest zawarta w 1569 roku Unia Lubelska. W opracowanie "Unia Lubelska. Lublin miasto Unii” czytamy: podnieść wypada wreszcie niezwykłą aktualność tradycji Unii Lubelskiej jako dzieła społeczności obywatelskiej Rzeczypospolitej, która umiała do niego doprowadzić i utrzymać tak długo (s. 29). Profesor podkreśla w nim znaczenie społeczności obywatelskiej cechującej się różnorodnością, wielojęzycznością, wielonarodowością i wieloreligijnością. Jednocześnie pyta o tożsamość w kontekście wielokulturowości, a jako jeden z podstawowych czynników dążeń zjednoczeniowych wskazuje ewolucję społeczeństw.

ROLA HISTORYKA WE WSPÓŁCZESNYM ŚWIECIE

Badania profesora Jerzego Kłoczowskiego oparte są na wieloletnim doświadczeniu historyka, który swoją rolę w społeczeństwie opisuje w rozmowie z Henrykiem Gapskim: Historyk może ludziom lepiej powiedzieć, jakie są najważniejsze sprawy dla danego pokolenia. Społeczeństwo widzi świat jakby przez dziurkę od klucza. Historyk ma to szczęście że dana mu jest nieco szersza perspektywa i może dostrzec np. to, co w naszych czasach jest nowego, w jakim kierunku idą procesy przemian. Dla mnie jednym z największych problemów współczesnego świata jest proces globalizacji, tworzenie „małej wioski”, to przede wszystkim trudność polegająca na pogodzeniu własnej tożsamości, lokalnej i narodowej z uniwersalizmem. To jest sprawa podstawowa, sprawa odpowiedzi na pytanie, co jest własne, a co uniwersalne. Dlatego moje zainteresowania łączą się z niepokojami współczesnego człowieka. Zawsze staram się powtarzać gdzie tylko mam okazję, najczęściej UNESCO, że bez historii bylibyśmy barbarzyńcami, że bez niej nie ma po prostu kultury”.