Pisarka, psycholog, socjolog urodzona 31 sierpnia 1921 r. w Lublinie przy ulicy Krakowskie Przedmieście 49 w rodzinie Józefa Tadeusza Pietruszewskiego i Ireny Bronisławy Paździor. Ojciec jej był oficerem Wojska Polskiego, majorem lubelskiego 8. Pułku Piechoty. W Lublinie spędziła dzieciństwo. W 1929 roku ukończyła szkołę podstawową (prywatna szkoła ćwiczeń imienia Szymona Konarskiego w Lublinie) i rozpoczęła naukę w Gimnazjum im. Unii Lubelskiej w Lublinie. Do tej szkoły uczęszczała jednak tylko przez pół roku – na początku lat 30. rodzina Danuty Mostwin przeniosła się do Warszawy. 

 

Warszawa

Szkołę średnią ukończyła w Warszawie. Maturę zdała w maju 1939 r.; planowała studiować medycynę. Po wybuchu wojny rozpoczęła tajne studia medyczne na Uniwersytecie Warszawskim, ukończyła też Szkołę Zawodową dla Pomocniczego Personelu Sanitarnego Jana Zaorskiego. Okres okupacji przeżyła w Warszawie; walczyła jako żołnierz AK, w czasie Powstania Warszawskiego była sanitariuszką. W 1944 r. poznała swojego przyszłego męża, Stanisława Mostwina, który przebywał i walczył wówczas w Warszawie jako „cichociemny” (mieszkanie Pietruszewskich stanowiło zakonspirowany punkt spotkań „cichociemnych”).

 

Emigracja

W 1945 r. rodzina Danuty Mostwin wyemigrowała z Polski. Początkowo osiedlili się w Wielkiej Brytanii, w 1951 r. wyjechali do Stanów Zjednoczonych.

Po wojnie kontynuowała studia: w Edynburgu ukończyła fakultet medyczny w Paderewski Hospital School of Medicine, następnie w Waszyngtonie (Uniwersytet Katolicki) – psychologię i nauki społeczne; w 1967 r. rozpoczęła studia doktorskie z zakresu opieki społecznej w Uniwersytet Columbia w Nowym Jorku.

Prowadziła klinikę terapii dla rodzin w szpitalu psychiatrycznym Johna Hopkinsa w Baltimore, była profesorem prac i nauk społecznych na Uniwersytecie Katolickim w Waszyngtonie oraz profesorem psychologii w Loyola College w Baltimore.

 

Tłumaczenia i zagraniczne publikacje

Danuta Mostwin tłumaczy literaturę anglojęzyczną: utwory Emily Dickinson, Ralpha W. Emersona, Walta Whitmana. Jest także autorką prac naukowych z zakresu psychologii i socjologii.

Publikowała w wielu emigracyjnych czasopismach, tj. „Nowy Świat” (Nowy Jork), „Wiadomości” (Londyn), „Kultura” (Paryż), „Zeszyty Literackie”, „Tydzień Polski”, „Środa Literacka” (Londyn), „Ostatnie Wiadomości” (Mannheim).

 

Lubelska tematyka w twórczości Danuty Mostwin

W swojej twórczości literackiej wielokrotnie powracała do okresu lubelskiego dzieciństwa i warszawskiej młodości. W powieści Cień księdza Piotra przedstawiła dzieje swojej rodziny sięgając do pokolenia pradziadków (czasy powstania styczniowego). Kontynuacją tego tematu jest powieść Szmaragdowa zjawa, w której autorka utrwaliła m.in. obraz Lublina z okresu dwudziestolecia międzywojennego. Inny temat, stale obecny w utworach Danuty Mostwin, to polska emigracja: problemy z adaptacją i usiłowanie zachowania tożsamości.

Fragmenty przygotowanej do druku książki Danuty Mostwin publikował na swoich łamach „Akcent” (Sonia:1994, nr 2, s. 18-26).

 

Wyróżnienia

Zarówno jej praca pisarska, jak i działalność społeczno-naukowa zostały docenione i nagrodzone, otrzymała wiele nagród i wyróżnień, m.in.: Fundacji Kościuszkowskiej za pracę doktorską – 1971 Nowy Jork, im. Anny Godlewskiej za całokształt twórczości – 1974 Szwajcaria, im. Włodzimierza Pietrzaka za twórczość literacką na emigracji o Polsce i Polakach - 1987, nagrodę główną w konkursie literackim im. Bolesława Prusa – 1991 Lublin; w 2006 r. międzynarodowy komitet polsko-amerykański zgłosił jej kandydaturę do literackiej Nagrody Nobla. Została odznaczona Krzyżem Komandorskim Orderu Zasługi RP.

Jest członkiem Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie oraz honorowym członkiem Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego.

Mieszka na stałe w Stanach Zjednoczonych, w Baltimore.

 

Twórczość literacka:

Nie zapomnij Paulino (1956, powieść drukowana w „Ostatnich Wiadomościach” w Mannheim)

Dom starej lady (Londyn 1958)

Ameryko! Ameryko! (Paryż 1961; Warszawa 1981)

Asteroidy (opowiadania) (Londyn 1965)

Olivia (Paryż 1965; Lublin 2003)

Ja za wodą ty za wodą (Paryż 1972; Lublin 2003)

Odchodzą moi synowie (Polska Fundacja Kulturalna 1977;Warszawa 1989)

Cień księdza Piotra (Warszawa 1985)

Szmaragdowa zjawa (Warszawa 1988)

Tajemnica zwyciężonych(Polska Fundacja Kulturalna 1992)

Odkrywanie Ameryki(Lublin 1992)

Nie ma domu (Lublin 1996)

Słyszę jak śpiewa Ameryka (Warszawa)

Ptaki (Toruń 2005)

Magda (Toruń 2006)

 

Prace naukowe (wydane w Polsce):

Trzecia wartość (KUL, Lublin 1985)

Emigranci polscy w USA (KUL, Lublin 1991)

Przestrzeń życiowa rodziny. Ekologiczny model terapii rodziny w stanie kryzysu (Wyd. Synapsis 1992)

 

Opracowała Elżbieta Zasempa