Julia Hartwig. Nagroda "Kamień"
W 2009 roku podczas II edycji Festiwalu "Miasto Poezji" organizowanego
przez Ośrodek "Brama Grodzka - Teatr NN" Julia Hartwig została
uhonorowana nagrodą "Kamień".
Nagroda przyznawana jest za wybitny dorobek poetycki.
W
swej nazwie nawiązuje do tytułu debiutanckiego tomu Józefa Czechowicza, który
ukazał się drukiem w 1927 roku w Lublinie.
Laureatem nagrody w roku 2008 był Ryszard Krynicki.
Laudacja Pawła Próchniaka przygotowana na okoliczność przyznania Julii Hartwig nagrody "Kamień".
"JULIA HARTWIG: WYCZEKUJĄCE SŁOWO"
1.
Julia Hartwig pisze wiersze mądre, uważne, dyskretne. Jest ostrożna i oszczędna. Nie wyostrza dramatycznych tonów. Nie szuka efektów. Pisze wiersze wierne poruszeniom serca, wierne scenom i obrazom – ulotnym, żyjącym tylko w rozbłysku. Te poruszenia wrażliwości są poruszeniami świata. Przydają rzeczom i zdarzeniom istnienia. Uczą je trwać. Nam otwierają oczy na to, co zaciera się i znika. Stroją słuch, by potrafił rozpoznać „Wśród ciemnego milczenia sosen – krzyk młodziutkich nawołujących się brzóz”.
2.
Poezja Julii Hartwig trwa przy życiu. Pozwala dostrzec jak bardzo jest ono bujne i niespożyte, z jaką siłą zagarnia wszystko, co jest. Jak krzewi się w miejscach najbardziej nawet jałowych, w szczelinach, pęknięciach, w otwartych ranach. Ten nurt życia – unosi, porywa, fascynuje. Ale spojrzenie poetki na nim nie poprzestaje. Julia Hartwig patrzy też na miejsca puste. Widzi jak zabliźniają się. Jak ich żywy puls – niknie, zamiera, ustaje. Jak zalewa je nurt innego życia i postępująca tuż za nim – niepamięć.
3.
Tej niszczącej fali sprzeciwia się poezja. Temu, co utonęło w wezbranych wo-dach, zapadło się w odmęt śmierci, uległo zniszczeniu, zetlało w oddechu zagłady, temu, co nie ma siły trwać, co nie potrafi już być – pozwala żyć wiersz. W jego świetle to, czego nie ma, odsłania się oczom niczym zastygła w bursztynie kropla innego powietrza –
Głos łacinniczki był jakby trochę ostrzejszy,
kiedy się do nich zwracała.
(Nigdy po imieniu)
Miriam była zawsze doskonale przygotowana,
Reginka słabsza, ale poprawna.
Trzymały się razem
i razem wychodziły z klasy przed lekcją religii.
Ostatni raz spotkałyśmy się niespodziewanie u wylotu Lubartowskiej,
na granicy świeżo utworzonego getta.
Stały tam onieśmielone jakby przydarzyło im się coś wstydliwego.
4.
Taki wiersz jest jak kamień. Jest – nagrobną stelą. Trwa. Stawia opór zniszczeniu, sprzeciwia się ostatecznej zagładzie. Taki wiersz pielęgnuje kruchość istnienia. I pielęgnuje nadzieję – rodzaj pewności, że istnienie czyste i bujne powróci do nas –
Nie będzie zgliszczy ani ruin
wszystko zachowane tak jak przed zagładą
w świetle i rozkwicie
Ten rozkwitający blask przywraca niewinność, ustanawia na nowo niezmącone trwanie pierwszych dni stworzenia. To o nich poetka mówi: „Tak będzie”. I pozwala nam zobaczyć, że już zmierzają tutaj, że już ku nam „wychodzą […] z przeszłości jak panny z kagankami oliwy”. W ten sposób wraca ta czysta chwila, kiedy nie wiedzieliśmy –
co spełnić się może
a co na zawsze
będzie odebrane
O tej chwili, o jej rozbłysku – pamiętają wiersze. I czekają na jej powrót – cicho i spokojnie niczym kamienie leżące na dnie górskiej rzeki.
Redakcja: Joanna Zętar
|
